احسان لمر

 

روز بین المللی زن هشت مارچ مطابق 17 ماه حوت

 

     در 8 مارچ 1857، زنان کارگر کارخانه های پارچه ‌بافی و لباس‌ دوزی در نیویورک آمریکا به خیابان‌ها ریختند و خواهان افزایش دست‌مزد، کاهش ساعات کار و بهبود شرایط  کار شدند. این تظاهرات با حمله پلیس و لت وکوب زنان برهم خورد.

     در سال 1907 در دوره‌ای که مبارزات زنان برای تأمین حقوق سیاسی و اجتماعی اوج گرفته بود، به مناسبت پنجاه‌ مین سالگرد تظاهرات نیویورک در هشتم مارچ ، زنان دست به تظاهرات زدند.

     نظرانتخاب روزی از سال به‌عنوان « روز زن » نخستین بار در جریان مبارزه زنان نیویورک با شعار « حق  رای برای زنان » مطرح شد. دو هزار زن تظاهر کننده در23  فبروری 1909 پیشنهاد کردند که هر سال در روز  یکشنبه آخر فوریه، یک تظاهرات سراسری در آمریکا به مناسبت « روز زن» برگزار شود.

      در سال 1910 « دومین کنفرانس زنان سوسیالیست » که ( کلارا زتکین Clara Zetkin ) از رهبران آن بود، به مسئله تعیین « روز بین‌المللی زن» پرداخت. زنان اتریشی قبلا روز« اول ماه می»  را پیشنهاد کرده بودند. اما اول  می، جایگاه و مفهومی بجیث روز کارگر داشت که می ‌توانست اهمیت و جایگاه مبارزه مشخص بر سر مسئله زن را تحت‌الشعاع قرار دهد، بناعاً زنان آلمان، روز 19 مارچ را پیشنهاد کردند. مناسبت این روز، مبارزات انقلابی در سال 1848 علیه رژیم پادشاهی پروس بود که به عقب‌ نشینی لفظی حکومت در نوزدهم مارچ همان سال، منجمله در مورد مطالبات زنان، انجامید. دومین کنفرانس زنان  تاریخ برگزاری نخستین مراسم « روز زن» را 19مارچ 1911 تعیین کرد. تصمیم‌ گیری قطعی برای تعیین « روز جهانی زن » به بعد موکول شد..

     19 مارچ 1911 خیابانهای آلمان،اتریش،سوئیس و دنمارک با مارش زنان به لرزه در آمد. شمار زنان تظاهر کننده در اتریش به ۳۰ هزار نفر می‌ رسید. نیروهای پلیس به تظاهرات حمله نموده و گروهی را دستگیر کردند.

     در سال 1913  هشتم مارس را  با خاطره مبارزه زنان کارگر در آمریکا، به ‌عنوان « روز جهانی زن » انتخاب کردند..

     در دهه 1960 در کشور های سرمایه ‌داری پیشرفته نیز جنبشها  جنبش رهایی زن نیز اوج  و گسترشی چشمگیری یافت. در آمریکا و اروپا، زنان علیه سنن و قیود و قوانین مرد سالارانه  و احکام اسارت بار کلیسایی بپا خواستند. در جنبش زنان موضوعاتی نظیر حق طلاق، حق سقط جنین، تامین کار، منع آزار جنسی، کاهش ساعات کار روزانه  و غیره مطرح شد. این جنبش موفق شد در برخی از این زمینه‌ها پیشروی کند. در تظاهرات هشتم مارچ 1969 زنان در یونورستی برکلی در آمریکا گرد آمدند و علیه جنگ در ویتنام تظاهرات کردند.

در سال 1975 سازمان ملل متحد هشتم مارچ را به‌عنوان « روز جهانی زن» برسمیت شناخت.

     بعد از خاتمه جنگ جهانی دوم و بالاخص از اواخر دهه 1970، با توسعه سرمایه‌داری به کشورهای عقب مانده، بخش‌های بزرگتری از زنان درگیر کار و تحصیل گشتند و در عین حال، زنان همچنان در جامعه موقعیتی درجه دوم داشته و اسیر نظام مرد سالار بودند. این تناقض، مسئله زن را حادتر و انفجاری تر کرد.

         در افغانستان  نهضت دوم مشروطه ،آغاز نشرات « سراج الاخبارافغانیه » پیام بیداری و بیدارگری زن را با خود داشت « نامور زنان جهان» مشعل فروزانی بود در مسیر آگاهی زنان ومردان روشن ضمیر،که پیروزی جنبش آزادیبخش 1919 ادامه این  راه است تاسیس مکاتب ، شفاخانه زنانه، نشرات ارشاد نسوان گامهای نهایت سترگ این دوره است که با نام همیشه جاودان اسما رسمیه طرزی، ملکه ثریا، خانم روح افزا و دها تن دیگر گره خورده که  این جنبش عمیقاً  وطن خواهانه و پیشرو به تحریک استعمار و عمال دیوبندی شان سرکوب گردید.

     پس از  توشیح  قانون اساسی دههء  اخیر سلطنت مرحوم محمد ظاهر شاه  و آزادیهای ارائه شده در قانون اساسی بخصوص درجهت کار، تحصیل تا سطح نهائی،حق انتخاب شدن وانتخاب نمودن درلویه جرگه ها پارلمان و ولایتی جرگه ها و... عده ئی از خانم های منور با اشتراک معلمات، محصلات و متعلمات معارف جلسات و نمایشات فرهنگی را جهت معرفی روز جهانی زن انجام میدادند. در قوانین این دوره که از جانب  نخبه ترین شخصیتهای علمی کشور پسشنهاد و ارزیابی و بعداً تصویب میشد هشت ساعت کار روزانه ،منع کار شاقه و غیر قابل تحمل برای زنان، رخصتی با معاش دوران حاملگی وغیره در نظر گرفته شده بود.

      از جانب موسسه نسوان و رئیسه دانشمند فرزانه و نهایت وطن دوستش محترمه صالحه فاروق اعتمادی، (همسراستاد سترگ،مبارز و دانشورپوهاند فاروق اعتمادی که حق نهایت بزرگ بما نو آموزان دبستان تاریخ کشور دارند)،و همکاران فرزانه شان فعالیت های نهایت عمیق و وطنپرستانهء هم صورت گرفت

     24 جوزا ( مطابق 14 جون) به صفت روزمادردرکشورما برسمیت شناخته شد،قابل یاد آوریست که درفرانسه 7 جون بنام جشن مادر( Fête des Mères ) مانند هشت مارچ تجلیل میشود. درین روز دراثر تصویب حکومت شهید محمدهاشم میوندوال خانمهای کارگر، مامور دولت و موسسات خصوصی، معلمات و استادان معارف درین روز رسماً رخصت با معاش میبودند و ضمناً در اثر مساعی آن موسسه و رئیسهء فرزانهء آن مادرانی که خدمات شایسته به جامعه انجام داده بودند انتخاب و بنام مادر ممتاز سال طی مراسم با شکوهی تحفه های لازم برایشان از طرف مرحومه ملکه حمیرا اعطا میشد و دررادیو و نشرات مطبوعاتی از آنها تجلیل مینمودند،تا مادران دیگر هم درین مسیر تشویق شوند بگونه مثال اولین مادر ممتاز اولین جشن روز مادر، شادروان گلجان حبیب بودند که 4 فرزند شان داکتر شریفه حبیب، دکتورنجیبه مایل، دکتور حبیبه حبیب و دکتور عبدالله حبیب در رشتهء طب و راحله حبیب هم قاضی در رشته اطفال به جامعه تقدیم شدند.

     هشت مارچ بعد از 7 ثور 57 در افغانستان رسماً تجلیل میشد.

 

 

 

 

 

 

 

دمارچ د اتمی نیټی په پلمه :                                                                  الف -- میهن فدا

 

                ښځه

        د ناوړو دودونو په لومو کی

 

    دفرنګیانودمارچ دمیاشتی اتمه چه دلمریز کال دکب له اوه لسمی  نیټی سره سمون خوری ،  په ټولو پر مخ تللیو هیوادونو کی دښځو دپیوستون نړیوالی ورځی په توګه لمانځل کیږی  , چی دهغه په ترڅ کی د هغو سر ښندونکو او زړه ورو ښځو او نارینه وو لمانځنه کیږی کوم چی دپانګه والی نظام  د مظالمو پر ضد پاڅیدل او ډیری سر ښندنی یی وکړلی .مونږپه داسی حال کی چی دهغوی درناوی کوو،د دغی ورځی د رارسیدو له امله دهیواد او نړی ښځو ته مبارکی وایو .

     مګر ځما دهیواد ښځی ته دغه ورځ لمانځل یو ((لوکس))کار دی دا ځکه چی هغی بیچاری لا دفیوډالی او ماقبل فیوډالی بیرته پاتی دودونو په لومو کی بنده پاتی ده .

په وروستیو کلونو کی چی هیواد باندی تیاره او ناپوهی خپره ده دنورو نا خوالو تر څنګ دښځو دژوند

د ودی او پر مختګ څرخ هم په ټپه ولاړه ده .

د دغوناخوالو یوه بیلګه د ناوړو دودونو شته والی ده چی دهغه  جملی نه په ((بد)) ورکول او په ((بدل)) ورکول ، هغه ناوړه دودونه دی چه لاهم دافغا نستان په کلیو او بانډو کی رواج لری .

په بد کی ورکول داسی ده چی : کله چی دکورنی یو غړی کوم جرم ( قتل زنا او ورته جنایتونه )سرته ورسوی ،جرګه جوړیږی او دلانجی د پایته رسولو لپاره د مجرم دکورنی لور یا خور مقابل لوری ته دورکولو حکم صادروی  . نو دغه نجلی یا ښځه چی په بدو ورکول شوی ده ، دژوند تر پایه پوری د بدمرغی شپی او ورځی تیروی او دپیغور او منتونو تر باران لاندی وی .باید وویل شی چی جرګه او مرکه ویاړلی دودونه دی چی درناوی یی باید وشی، لیکن ځنی فیصلې چه نه پښتو سره او نه عدالت سره اړخ لګوی باید پریښودل شی ، چی دهغو څخه یو همدغه دبد ورکول او اخستلو  ناوړه دودونه دی .

بل ناوړه دود چی د هیواد په ټولو کلیو او بانډو کی رواج لری په ((بدل)) ورکول دی او هغه داسی ده چی د نورو ناو ړو دودونو لکه په جنکیانو باندی پیسی اخستل(ولوور) دځوانانو د ودونو په وړاندی لوی خڼد  ، ده . نو کورنی ددی لپاره چی وکولی شی خپلو ځامنو ته واده وکړی خپل لور یا خور د بلی کورنی ځوی یا ورور ته ورکوی او داکار دښځی درضائیت نه پرته سرته رسیږی ،  اود عمر تناسب هم پکی نه مراعات کیږی، ددی کار معنی داده چی باید خور دورور قربانی شی  .

په افغانستان کی نور ناوړه دودونه هم  شته دی  چی دبیرته پاتیوالی نښه ده .په نورو برخوکی هم دښځو د ژوند شرایط د اندیښنی وړ دی، چی دغه حقیقت د رسمی سرچینو له خبرو څخه جوته کیدای شی .  دبیلګی په توګه ، دافغانستان دبشر دحقوقو کمیسیون وایی چی یوازی په روان کال کی دښځو په وړاندی د زور زیاتی او بد سلوک ۲۲۰۰ قضیی دغه کمیسیون ته رسیدلی دی ، چی د هغوی په هاند دنورو عواملو تر څنګ د ښوونی او روزنی نشتوالی او دحکومت نه توجه،د د غو ناخوالو لاملونه دی . 

لنډه داچی اقتصادی ، ټولنیز ،سیاسی او امنیتی نیمګړتیاوی دافغانستان ټول خلک او په تیره بیا ښځی او ماشومان ډیر ځوروی ، خود دغو ناخوالو تر څنګ ښځه باید  دنارینه  وو دظلم او زیاتی پیټی هم پر اوږو ویسی او دناوړو دودونود زهرجام هم وڅښی.

       په پای کی دښځی ستر مقام ته د درناوی سر ټیټوم او دهیواد رنځیدلی او ځپل سوی ښځو ته وایم  : تر څو چی دخپل حق د لاس ته راوړلو په لاره کی بی امانه مبارزه ونه کئ چا دغه حق پخپل رضا نه درکوی ، نو باید ودریږو او وخوځیږو او که نه همداسی زار او ویجاړ به پاتی یو . لکه اجمل خټک چی وایی:

ملګرو تش په  لوګیدو ونه شو

ځئ چه لمبه شو داخپل ځان وسیزو

دنوی ګل د  خصمانی   دپاره

دازوړخوړلی ګلستان وسیزو

 

 

 

 

سید احمد ضیا نوری

  کتنبرگ سویدن

 

هشت مارچ 

 

به پیشگاه مقام والا و سترگ زن  هشت مارچ روز بین اللملی همبستگی زنان را از ته دل تهنیت و شاد باش میرسانم.      

پیشگفتار

حکیم ابوالقاسم حسن پور علی نامور به فردوسی در دامنه توس خراسان دیده به جهان گشود و همانجا درگذشت و به خاک سپرده شد. او چکامه سرا و رزمنامه سرایی زبان فارسی بود ،   کتاب شاهنامه فردوسی دریای حکمت،معرفت، اخلاق و درس زندگیست.  

   فردوسی در جای شاهنامه از دلاوری ها و هوشیاری زنان ، سخن به میان آورده است و آنان را همپای مردان وارد اجتماع نموده، مقام ومنزلتی والا به زن بخشیده و این گروه از افراد جامعه را از نظر عقل و هوشیاری بسیار زیبا توصیف کرده است:

ز پاکی و از پارسایی زن

که هم غمگسار است هم رایزن

این نشان از بزرگی وعظمتی است که فردوسی برای زنان قائل است، همان زنی که چون پارسا و پاک بود ودارای عفت و عصمت، از مردان تکاور و وزراء و رهبران هوشمند و مردان خردمند برتر وبالا تر جلوه می کند.یکی از نکات بسیار جالبی که در اشعار حکیم می توان یافت اظهاروفاداری کامل زن است، زن به عنوان موجودی وفادار و فداکار معرفی شده است به گونه ایکه در مواردی زیاد وجود خود را فدای مردان نموده تا حفاظت و نگهداری آنان را تضمین نماید.
پس زن مورد بحث فردوسی، راهنمای مردان جنگاور است، او می تواند خرد مند تر از مردان باشد، و هوشیار تر ازفرمانروایان و زیرک تر از آنان.     

بدو گفت رای تو ای شیر زن

در  فشان کند  دوده و انجمن

 و در جای دیگر:

 

در نگرش مولانا جلال الدین محمد بلخی چنین میآبیم که :  

 

زن اولین مربی انسان در زندگی و مظهر اسم رب خداوند است.  مادر از رهگذر تربیت فرزند، نقش ماندگاری در تربیت و تأمین صلاح و فلاح جامعه ایفا می کند؛  اما نقش تربیتی زن در پرورش فرزندان خلاصه نمی شود،  بلکه او در تعامل با همسر نیز از نیروی مربیگری خود بهره می گیرد.

تاریخچه ۸ مارچ روز جهانی زن

تاريخ روز جهانى زن همزمان تاريخ مبارزه سياسى و اجتماعى عليه تبعيض است. اين روز روز همبستگى براى مبارزه در راه برابرى حقوق و شرايط بهتر كارى و زندگى زنان است.

انتخاب تاريخ روز هشتم ماه مارچ به عنوان روز جهانى زن به خاطره مبارزه زنان كارگر نساجى در سال ۱۸۵۷ در شهر نيويورك  امريكا بر مى گردد.

شرايط كارى سخت و غير انسانى وحقوق كم كارگران زن كه در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم همراه با مردان در كشورهاى صنعتى وارد  بازار كار شده بودند، آنان را وادار به اعتراض و مبارزه صنفى به شكل هاى سازمان يافته و يا غير متمركز عليه  اين بى عدالتى میكر.

در اين روز كارگران نساجى زن در يك كارخانه بزرگ پوشاك  براى اعتراض عليه شرايط بسيار سخت كارى و وضعيت اقتصادي شان دست به اعتصاب زدند. خاطره اين اعتصاب براى كارگران نساجى باقى ماند. نارضايتى عمومى ازاين شرايط براى زنان كارگر ادامه داشت .

در هشتم مارچ سال ۱۹۰۸، بعد از گذشت بيش از پنجاه سال كارگران زن كارخانه نساجى كتان در شهر نيويورك با خاطره اعتصاب در اين روز، به دليل تبعيض و محروميت و فشار زياد كار در مقابل حقوق بسيار كم اعتصاب خود را شروع كردند. صاحب اين كارخانه به همراه نگهبانان براى جلوگيرى از همبستگى كارگران ديگر بخش ها با اين  اعتصاب و سرايت آن به بخش هاى ديگر اين زنان را در  محل كار خود در كارخانه محبوس كرد. به دلايل ناشناخته اى آتش در كارخانه درگرفت و فقط تعداد كمى از كارگران زن محبوس توانستند خود را نجات دهند. ۱۲۹ كارگر زن در آتش سوختند.

روز هشتم ماه مارچ بر پايه سنتى مبارزه كارگران زن عليه شرايط سخت كاريشان در خاطره ها ماند.

در سال هاى بعد در كشورهاى مختلف اروپايى و امريكا مبارزه زنان به شكل تظاهرات و اعتصاب كارى عليه فشار، تبعيض و استثمار كارى و همينطور براى داشتن برابرى حقوق در اجتماع و عليه جنگ  ادامه پيدا كرد

 اولين روز جهانى زن در ماه مارچ ۱۹۱۱ در دانمارك، آلمان، اتريش، سويس و امريكا برگزار شد. ميليون ها زن در برگزارى اين روز شركت كردند.  خواست هاى اساسى زنان عبارت بودند از قوانين حمايت كننده كار براى زنان، حق راى و شركت در انتخابات.

از طرف ديگر مسئله برابرى مزد در مقابل كار برابر، كوتاه كردن ساعات كار، پايين آوردن قيمت اجناس وغيره نيزاز خواست هاى زنان  بودند.  خواست هايى كه براى امروز ما هم غريبه نيستند.

با وجود اينكه در اين سال ها مبارزان حقوق زنان تاكيد زيادى روى وضعيت اقتصادى زنان و فشارها و تبعيض در محيط كار بر آنان داشتند و كمتر به بافت مردانه و پيچيده جامعه پرداخت مى شد، ولى زنان مبارز از كشورهاى مختلف  خواست هاى خود  براى رفع تبعيض در خانواده و كار تربيتى زنان را نيز مطرح كرده بودند.

بعد از جنگ جهانى دوم در كشورهاى اروپاى شرقى جشن روز زنان در سال ۱۹۴۶ دوباره برگزار شد. در اين كشورها روز زن به عنوان جشن رسمى و از طريق دولتى نيز به دليل نشان دادن تمايلات حكومت به بهبود وضع زنان گرامى داشته مى شد.

در كشورهاى اروپاى غربى در ابتدا بعد از جنگ هيچ برنامه اى در ارتباط با روز زنان برگزار  نمى شد.  بعدها اين روزبه عنوان روز مبارزه براى خواست هاى عمومى زنان و روز خانواده و جشن عمومى زنان تبديل شد.

امروزه بزرگداشت اين روز در تقريبا تمامى كشورها به عنوان روز اعتراض عمومى به اجحاف و فشار بر روى زنان و هم چنين تجليل از كسانى كه اين مبارزه را شروع كردند و براى دگرگونى و بهبود وضع زنان تلاش ورزيدند، برگزار مى شود.

در طى دو قرن گذشته پيشرفت ها براى به رسميت شناختن و قبول حقوق اوليه و انسانى زنان اندك نبوده. در اكثر كشورهاى جهان حق راى زنان و شركت آنان در فعاليت هاى سياسى و اجتماعى به رسميت شناخته شده است. با وجود اين راه طولانى براى انجام واقعى اين خواست ها در پيش است. زنان هنوز در موارد زيادى در خانواده، در اجتماع و يا در محيط كارمورد خشونت قرار مى گيرند. قوانين زن ستيز در بسيارى از كشورها عمل مى كنند.  براى  نيروى كار زنان در مقابل كار مساوى با مردان هنوز حتى در كشورهاى صنعتى كمتر پرداخت مى شود، درآمد نسبى زنان در همه كشورها بسيار پايين تر از مردان است.

آنان از امكانات آموزشى و صحی به مراتب كمترى برخوردارند.  سه چهارم بيسوادان درسطح جهان را زنان تشكيل مى دهند. اكثر آوارگان و پناهنگان جنگى زنانند. در دو ماه پيش بود كه در كشور تركيه كشتن زنان تحت  نام قتل ناموسى به عنوان جرم قتل شناخته شد. تعيين پوشش معين براى زنان، اجبار به  حجاب و يا بى حجابى، قاچاق و خريد و فروش زنان، سوءاستفاده از آنان و غيره از نمونه اجحافات آشكار عليه حقوق زنان هستند كه امروزه بطور عادى و در همه جا اجرا مى شوند.

از تاريخ برگزارى اولين روز زن ۱۰۰ سال مى گذرد. اما هنوز هم  دلايل زيادى وجود دارد كه به عنوان زن و يا مدافع حقوق زنان در اين روز از خواست هاى اوليه آنان در سراسر جهان به پشتيبانى برخيزيم.

 

تاریخچه هشت مارچ از منابع خارجی اقتباس شد.

 

*******************************************************************

به بهانه ی

هشتمارچ
اسماعیل محشور
وای !
اگر زن ، خود نجنبد ؟

من کیستم ؟ ترانه ی غمگین روزگار
یک آسمان ابری و یک موج بیقرار
در راه باد های خزان کوه پا بجای
در رنج و آزمون بلا سخت استوار
در عشق زنده گی ، هنر نا شکستنی
در جنگ سرنوشت ، صبورانه استوار
گر مرد روح زنده گی باشد منش تنم
ور او تن است، جان ویم زانکه من زنم
در بزرگداشت از روز زن (۸ مارچ ) همه ساله در هر گوشه ی دنیا منجمله در افغانستان گرد همایی ها یی براه انداخته میشود که در آنها از مقام زن ستایش و
بر نقش زن در جامعه ی بشری روشنی انداخته شده و از بیداد گریها یی که بر آنها روا داشته میشود یاد آوری شده و این بیداد گریها محکوم میشود ، همین و بس .
در کشور ما این بزرگداشت ها تنها در سطح شهر های بزرگ و پایتخت صورت میگیرد ، و پس از پایان این گرد هم آیی ها و بزرگ داشت ها برپا کننده گان ، ناز و تبختر کرده منت میگذارند و زنان اشتراک کننده گویا به تمام حقوق طبیعی و قانونی خود رسیده باشند ، شاد و رازی میشوند . و اما اکثریت نزدیک به اتفاق زنان کشور نه تنها که از تمام حقوق انسانی و طبیعی محروم هستند بلکه ازان ها خبر هم ندارند ، و با باور به گپ های دینی ملا صاحب که آنرا هم از دهان برادر و پدر و
شوهر شنیده اند ، (( زن به مانند کشتزار مرد است هرچه او میخواهد میتواند در ان کشت کند ویا اینکه آنرا خاره بگذارد )) .
زنیکه شوهر, با پیشانی باز همرایش سخن بزند خوش بخت و سپید بخت است ، وای به حال زن به (( بد )) و به (( بدل )) داده شده و سیاه بخت ، که مرگ را بر زنده گی ترجیح میدهد ((درین باره نوشته ی دیگری به زبان پشتو نگارش یافته است ))
در دهکده ها و ساحات دور افتاده ، زن به مثابه مال و متاع تلقی شده و از کمترین حقوق انسانی بی بهره است . خوشنما تر اینکه در شهر ها نیز تلقیات ازین بهتر نیست . همین چندی قبل آقای محقق , یکی از رهبران جهادی
گفت و گویی داشت با تلویزیون آریانا :
گوینده ی تلویزیون از ایشان پرسید که ازدواج کرده اند یا نه ؟ آقای محقق روی خود را به طرف اتاق مجاور دور داده و با پوز خود اشاره کنان گفت که :
(( یک چهار تا اونجا هست )) . من و پرسنده و شاید جمهور بیننده ها فکر کردیم که اتاق پهلو ,مرغانچه, آغیل گوسپندان ویا اسطبل است .
که در بین آن چهار قطعه مرغ یا چهار رأس موا شی موجود است . هنگامی که آقای محقق متوجه نگاهای پرسشگر پرسنده شد ، تبسم کنان افزود :
((منظورم زنهاست )).
آری هموطن عزیز ! مقام زن در جامعه ی سنتی و خرافاتی من و تو اینست .
ناگفته نگذریم ، کسیکه میگوید (( چهار تا اونجا هست )) علاوه از آنکه حاجی است ادعای تحصیلات عالی در سطح دکتورا در الاهیات نیز دارد .
با در نظر داشت این واقعیت ها که در بالا, کاهی از کوهی بازتاب یافت ، آیا بسنده است که جانبداران اعاده ی حقوق زنها با براه انداختن گردهم آیی ها و نشست ها خودرا قانع سازند ، وزن ها تنها با شرکت در آنها دل خوش کنند ؟
آیا انسان های بزرگیکه بادادن زنده گی خویش هشت مارچ را آفریده اند به همچو نمایشات میان تهی بسنده بودند ؟
که نه هرگز نه .
آیا بزرگ زنانی چون روزا . لوکزامبورگ و یارانش آزادی و سپس زنده گی خودرا درین راه نگذاشتند ؟
پس باید به روشنی و به جهر گفته شود که حق و آزادی داده نمیشود بلکه گرفته میشود و نمیتوان آنرا به دست آورد مگر در نتیجه ی مبارزات آگاهانه ، یکدست ، بی امان و پیگیرانه . و اینست بهترین شکل بزرگداشت و برگزاری هشتم مارچ ، روز جهانی
همبستگی زنان سراسر جهان . و ارج گذاری به جان فشانیهای پیش کسوتانی چون
کروپسکا یا ،روزا لوکسامبورگ ،کلاراتسکین , تروشکوا ، اندهیرا گاندی و دیگران .
(( و اما زن هموطن من که در غربت و دور از میهن زند ه گی میکند ، لجاجت های روشنفکرانه ی ناشی از شرایط دشوار دوری از و طنداران ، نزدیکان و وطن را نباید مبارزه در راه به دست آوردن جایگاه در خور خود بنامد . چه داستان های اسفبار لجاجت دو جانبه زنان و شوهران در اروپا و امریکا و ... ، اینک به یک تراژیدی مضحک تبدیل شده است )) .
پس - وای اگر زن ، خود نجنبد و بزور بازو و تدبیر ، زنجیر های مرد سالاری ، خرافات سالاری ، تبعیض جنسی و عدم تساوی حقوق زن ومرد را در همه گستره ها از هم نپاشد .
************************************************************************
درپایان این سیاه مشق ، طنزگونه یی را به منظور آوردن لبخند زود گذری به لبان خنده ندیده ی زن هموطنم مینگارم :

طنز : -
پروفیسور یکه بیشتر از شصت سال داشت و در فکولته ی حقوق استاد بود و با دوشزه ی کمتر از بیست ساله ازدواج کرده و تازه از ماه عسل برگشته بود، پرسشیرا به این شرح مطرح و از شاگردان خواست تا پاسخ دهند :
(( نخست یک حالت حقوقیی را بیان بدارید که قانونی و مشروع باشد ولی منطقی و عاقلانه نباشد . دوم یک /کیس / یا حالت حقوقیی را بیان بدارید که قانونی و مشروع نباشد ولی معقول و منطقی باشد ، سوم یک/کیس / یا حالت حقوقیی را بیان بدارید که هم قانونی باشد و هم منطقی و عاقلانه )) .
شاگرد لایق و ژرف نگری ازجای خود بر خاسته و اینچنین پاسخ خود را پیش کرد :
(( استاد بسیار ببخشید که برای ارایه ی پاسخ , شما مخاطب من هستید .
نخست اینکه شما با یک دوشیزه ی که بیشتر از چهل سال از شما کوچکترست ازدواج کرده اید این یک کار قانونی و شرعی است ولی منطقی و معقول نیست .
دوم اگر این دوشیزه با یک جوان هم سن و سال خود روابط عاشقانه برقرار کند این کارش نامشروع و خلاف قانون میباشد ولی معقول و منطقی است .
سوم اگر شما همین حالا رفته واین دوشیزه ی جوان را با دادن طلاق اجازه بدهید که با جوان دلخواه خود ازدواج و زنده گی کند این کار شما هم قانونی و هم عاقلانه و منطقی است )) .
پایان
 

********************************************

 

 

فوزیه یلدا

به بهانه هشتم مارچ


بغاوت


بر خیــزم و بغاوت محروم جنس خویـــش

از خانه ها بیرون کنم و خود شو م به پیش

آری،زن آن اسیـــر ستمگر حریص ننـــگ

ویران کــنم به هم بزنـــم کهنـــه نام کیـــش

پیــــوســــته میکشــــد ستـــــم از دار ظالمان

تا مـــــرده اند به وحشت سنگــــــسار ظالمان

تاریـــخ تلـــخ گشـــته ســــیاه با عــــذاب تــــو

بنــــشانــــده پشــــت پـــردهءآزار ظـــالــــمان


در بـردگــــی هوای ســــتم میکـــــشد نفـــــس

در انــــزوای رنـــج و الـــم میکشـــــد نفـــس

در هر قدم به سنــگ خشــــونــــت زپا فــــــتد

بیــــداد را به سیـــــنه زغـــــم میکــــشد نفـس


هر کاخ ظــــلم تیــــره دلان کــــرده تا بــــنا

زن را به صدر کار هدف می بــرد چـــــرا؟

رفتــــــار و چـــادر و رخ نیــــم باز زن را

در ســـــر خط ملامــــت خود می کشد چرا؟


ظلمیـکه خانه خانه ز هر در صــدا کشـــــد

بیــداد فقـر و ذلـــت و جــور بجــــا کـــــشد

بیهــــوده در حصــار بســــوزد ز جاهــلان

بــــر دوش خـــود عــذاب جفا از دغاکـــشد


در کنج رنــــج خانه نشیــــند اسیــــر زن

در عـــــقده ها شکســـته سر و پاحقیر زن

دشنــام وزور گویــــی شکســــته غرور تو

در تنگـــنا به اشک تر از جان به سیر زن

در محبـس مغـــارهء تنـــــگ هوای شا ن

آلـــوده از سمــــوم کدورت صـــدای شان

با آنکـــــه تاب خورده الـم در قــــرون ما

آزاده سـر برآور،وبشــکــــن بهـــای شان


لبخند ندیده سیــنه تو داغ ســــوخته غــــم

افســــــرده کرده فقـــــر محبـــت وفای کم

تحقیـــر گشتـــــه طرد شده از نام زندگی

دشنـــام شنیـــــده مانده اسیرو اسیـــر هم

دارم سـوال که جســـــــم ظریف زنانه ات

هم کـــــودک و هم کار مشقت به شـانه ات

هم کام عیــــش میطـــلبــنداز تو هم هوس

فرمان نبــــردی نیست ترا،جا به خانه ات

 

*****************************

 

 

آرزوی های زنان در هشتم مارچ یکی اند

روز هشتم مارچ روز همیستگی و تجدید تعهد جهت حیات دور از ستم و بهره کشی جنسی ثبت شده است . همه ساله این روز همچو ادامۀ مبارزان دایمی زنان و مردانیکه در دفاع از حقوق زنان استند جشن گرفته میشود.
بمنظور آگاهی بیشتر از مفهوم این روز با یک سوال مشخص که در آستانۀ هشتم مارچ روز بین المللی زنان چه آرزو های دارند؟ به سه تن از پیشقراولان این قشر شجاع و انسانساز محترمین!شاعر معاصر کشور ما خانم عزیزه "عنایت" از کشور هالند ، پژوهشگر و نویسنده خانم ماریا" دارو" از سسکچوان ، موسس و مدبر مسئول مجلۀ نشریه زن در ونکوور کانادا خانم شفیقه "نورزی" مراجعه نمودم و گفتنی های آنها را یکجا به خوانش میگریم.
شاعر والا گهر و مهربان خانم
عزیزه "عنایت" گفتند:

( روز هشتم مارچ که بیشتر از یکصد سی و سه سال قـدامت تاریخی در جهـان دارد دراثرسعی
و تلا شهای یک عده زنان مبارز که از جمله میتوان (کلاراستگین ) زن مبارز و برجستهء المـانی
را نامبرد که کنفرانس سوسیا لسـتی زنانی 17 کشورجهان را درشهر(کوپن هاگن) کشور دنمارک
دایر و هشتم مارچ بمثابه روز آزادی و همبستگی زنان جهان به خاطر دفاع از حقوق مسلم شــــان
اعلام گردید وبــرای اولین باردر سال 1911 روز جهانی زن در دنمارک , آلمان وبعضی ازکشور
های دیگر اروپائی تجلیل گردید. که از آن زمان تاکنون این روز با شکوه گاهی کمرنگ و گا هـیهم خوب در خشیده است . در سالهای قبل در وطن عزیزما نیز از این روزبا افتخار در بعضـــــیاز وزارت خانه ها و موسسات دولتی تجلیل بعمل می آمد که من خاطرات خوشی ازاین روزهادارم.
خوشبختانه در این سالها تعداد از کشورهای جهان از این روز تجلیل بعمل میـاورند .
و همچنان بعضی از نهاد هاو انجمن های افغانان در اروپا بخاطر این روز محا فـلی راراه انــدازی مینمایند که با اشتراک زیادی ازخانمهای افغــان دراین محافل این روز پر رنگتر و پر درخششتـرگردیده که این خود حکایت گر اتحاد و همبستگـــی زنان افغان در عالــم دوری از وطن میبا شــــد.
اکنون که در آستانه ی این روز با شکوه قرار داریم نخست از ( آرزو ها یم صلح و امنیـــــت
در وطن عزیز مان , حقوق مساوی زنان با مردان در افغانستان در تحریر نه بلکه جا مه ی عمــل
بپو شد , فروپاشی و شکست کاخ بی عدالتی ها در جهان , بر چیده شدن دامن فقر از کشور هــا ی فقیـــــر) میباشد.

مبارز فعال و نویسنده مستعید خانم ماریا" دارو"
چنین اظهار آرزو نمودند:
(درپاسخ باید گفت، آرزوهای یک زن بمثابه "مادر" خیلی بزرگ است، نمیتواند امواج احساس پاک قلب و بزرگی تصویر ذهن مادر رااز نیش قلم چکاند.
برای تجلیل از بزگداشت هشت مارچ اقدام نیک شما راارج میگذارم ، پیروزی شایان برایت آرزو میبرم.
فقط پیام بنده برایت اینست.
تا زمانیکه خود را نشاخته ایم ، جهان را نخواهم شناخت.
تازمانیکه سینه رااز حسادت، کینه وتعصب پاک نسازیم، بدبختی دامن ما را رها نخواهد کرد.
تا زمانیکه تشخیص رنگ پوست، ریشه زبان ونژاد را از ذهن خویش محو نکرده ایم، جهان در آتش نفاق بشریت خواهد سوخت.
تا زمانیکه این را درک نکردیم" انسان شرف المخلوقات است"از تنظیم وصنف بندی باید آزاد باشد، هیچگاه وحدت بشریت در کره خاکی استحکام نخواهد داشت.
چه زیباست، یکبار دیگر دراین روزهمبستگی وحدت انسانی خویش را مستحکم تر از دیروز برای محو نفاق بشر تجدید واحترام بگذاریم.
همبستگی انسانها حاضر پیروزی چشمگیر برای رفاه بشریت بعد ازما خواهد بود.
از آنجایکه خود یک مادرم، میخواهم لبخند همیشگی درلبان کودکان جهان بقش دایمی باشد.
شادی آفریدن، کار دشوار نیست. اگر شادی را از خود نرانیم و با تمام لذت آنرا لمس نکنیم.
شاد بودن ودیگران را شاد ساختن سرمایه ضرورت ندارد. کلام انسانی خود موج از شادی وسرور است .
به آرزو پیروزی وشادکامی تمام بشریت.)


خانم روشندل و منور، شفیقه" نورزی"
درد خود را چنین بیان نمود.

( در ابتدأ روز جهانی زن را به تمام زنان جهان و بالخصوص به زنان با شهامت و شجاع افغان از صميم قلب تبريک و تهنيت گفته و به اميد موفقيت تلاشهای شان در راستا بدست آوردن حقوق حقۀ شان.زن، يک مادر، يک خواهر و يک زن است و در نزد خداوند متعال از اهميت بزرگی برخوردار بوده و است، همچنانی که در چندين حصۀ از قرآن مجيد از ایشان ياد گردیده است و يکی آن که عبارت از "بهشت زیر پای مادران است."، که اين خود نشانۀ والای حقوق زن در دين مقدس اسلام است.
اما با هزاران تأسف و تأثر، ديده ميشود که قدرتمندان بی منطق و بی دانش که اصلأ بصورت کل و جامع به معنی واقعی کتاب با ارزش آسمانی که سرنوشت ساز زندگی انسانهاست بیخبر بوده و درک معنی آن را نکرده اند، بی مورد و بیجا زن که جنس ظاهرأ ضیف البنیه بوده در حاليکه ايشان قدرت والای را دارا هستند، تحت سرزنش و تحت لت و کوب قرار میدهند. چنانچه در اين اوآخر باز دختر جوانی را نظر به حکم امام بی منطق و نادان ولايت غور در محضر همقطاران هم ومانند خود حکم شلاق زدن صادر نمود. دختر مظلوم و بیچاره را دٌره باران نمودند و بعدأ توسط شخصی که از ریش نا منظم و پراگنده و سر و کلۀ هيبتناک که اغلب گمان پدر وی و یا شوهری که این دخترک تازه جوان را به عقد آورده بود، دستش را گرفته از زمین بلند کرده و راهی جایگاه مقصود شدند.
آيا همين است انسانیت و شرافت در مقابل انسان دیگر یا مخلوق خداوند؟ آیا همین است حفظ ناموس و ناموس داری در دین مقدس اسلام؟
جای افسوس است که اسم خود ها را عالم دين گذاشته اما بکلی از شرايط و قوانين دِین اسلام بیخبر بوده و برخلاف آن رفتار مینمایند.
، حیف است که نام امام یا مولوی بالای آنها گذاشت . در کدام قسمت کتاب آسمانی یعنی قرآن پاک ذکر شده که شما یک زن را در مقابل ده ها و یا زیادتر از ان با شلاق سرزنش دهید.؟ این قائده ها، خرافات وعنعنات نا جائز در وطن ما حکومفرماست. عمل که این مسلمانان انجام میدهند موافق به قانون اسلام نیست. نباید فراموش کرد زن این مقام زریف وفرشته ،بقای خانواده است.)
خواننده گان گران ارج!
جواب یک سوال از طرف سه تن از هموطنان ما که چه آرزو ها در این روز دارند؟ جواب آنرا آروز های مشترک یافتیم.باید باور بدان کنیم خداوند کان مهر ، فکر وزکاوت ،غیرت، همت، صبر ، تعهد ، دلسوزی، و زیبا ترین جلوه ی هستی یعنی عاطفه و مهرورزی را به زنان اعطآ نموده است. ما باید به مقام واالا و مقدس آنها تعظیم نموده و بخاطر بر آورده شدن همه آرزوهای شان دستیار باشیم.

خواهران و مادرن عزیز روز تان مبارک.
امان معاشر خبر نگار آزاد



 

 

دکتور فرید طهماس

ای زن

وه که خانه روشن شد ، نورِ منزلی ای زن
صد سلام من برتو، شمع محفلی ای زن

آن که ناقصَت خوانَد، عقلِ نارسا دارد
هوشمند و دانایی، خوب و عاقلی، ای زن

نامِ مرد، بی نامت واژه ییست بی معنا
نصفِ معنیِ مردی، نیمِ کاملی، ای زن

هرچه را که می بینم ـ حاصلیست از چیزی
جز ترا ، که حیرانم از چه حاصلی ای زن

گاه نرم تر از موم، گاه سخت تر از سنگ
چون سوالِ بی پاسخ، سخت مشکلی، ای زن

در دلِ شبِ مهتاب چون نسیمِ دریایی
در درخششِ خورشید ریگِ ساحلی، ای زن

با سلاح زیبایی قتل کرده یی دلها
از ونوس تا امروز، آخ قاتلی ! ای زن

بارها ترا دیدم، شاعرانه کوشیدم ،
" معنیَت نه فهمیدم" ، " شعر بیدلی ای زن"٭

گفته اند و می گویند هست اصلِ ما از گِل
با تنِ چو گُلدسته، تو هم از گِلی؟ ای زن !


٭ از " قله های ابهام" لطیف ناظمی

 

*********************************

 

ساخت با دستش خدا این پیکر زیبای زن

سروده ی با صدای صالحه وهاب واصل

کلیک کنید وبشنوید

**************************************

 

سلیمان راوش
{به مناسبت 8 مارچ}

درسرزمین ما
پنجم ماه حوت (اسفند ماه) روز مادر و روز همبستگی زنان بوده است
 

 

***********************************

 

 

*********************************************

 

مینای بدبخت

یا  مینای خوش بخت ؟

فشرده یک سرگذشت بر اساس یک واقعیت

( بمناسبت هشتم مارچ )

 

نوشتهء  عادله

بهار بود و گل های نورس بهاری فضای شهر را عطر آگین ساخته بودند . آدمها با همهء خیالات وآرزوهای انسانی ، زندگی را استقبال میکردند ، از رویدادهای خوش و طرب انگیزآن شادمان و ازحوادث ناخوشایند در زندگی شان پریشان و غمگین می شدند.

در همین فصل گل های دل افزوز و عطر آگین بهاری بود که مینا ـ این دخترک ده ساله و بیخبر از همه زشتی ها،  در لجنزار یک تیره بختی فرو رفت .

خانوادهء مینا ، یک خانواده هشت نفری بود . کاکای بیست ساله و مادرکلانش نیز با آنها در یک خانه زندگی می کردند. مینا سومین فرزند فامیلش بود . زندگی آنها به بسیار آرامی و خوشی سپری می شد.

یکروز مادر مینا  به همراهی مادرکلانش به خانه یکی از خویشان به مهمانی رفته بودند.  " مینا" و "بشارت" کاکای نوجوانش ، روی تصادف در خانه تنها ماندند .

آنهااگرچه همیشه با همدیگر به بازی های کودکانه ، همراه با دیگر طفل ها و نوجوانان مشغول می شدند، لیکن  این بار زمینه و شرایط مساعد تری برای اطفأ غریزه جنسی  بشارت نوجوان مهیا گردیده بود.

مینا ، که هنوز احساس نوجوانی در وجودش  راه نه گشوده بود، و مانند فرشتهء که در زمین زندگی کند،  با یک تصادف بد که محصول شرایط نا هنجار اقتصادی و اجتماعی بود، به راه سیه روزی و بد بختی قدم  گذاشت .

 

مینا از آنچه بر سرش گذشته بود یکایک به مادرش قصه کرد . مادرش از اینکه دختر ده سالهء او در برابرعملی انجام شده قرارگرفته بود ، بجز خموشی و پنهان کاری این حادثه، چاره ای نداشت.

مادر مینا از این که دخترش گنهکار نیست و طعمه یک  تجاوز وحشیانه و بی رحمانه قرار گرفته است ، اطمینان داشت و همیشه او را به مثابه دختر پاکیزه و پاکنهاد به دامان محبت مادری اش میگرفت و او را مورد نوازش و دلجویی قرار می داد و یگانه راز زندگی او را به کسی نمی گفت و افشأ نمی کرد. زیرا خوب میدانست که افشای آن سبب بروز بدبختی های دیگری خواهد شد.

 

مینا مانند فرشته ای که در دام بیعدالتی افتاده باشد، راهش را به سوی بلندی های ادب و اخلاق نیکو طی میکرد و همیشه در تلاش آن بود که بیعدالتی را در روشنی عدالت برملا سازد. باگذشت چندین سال ، رفته رفته از وی یک جوان بسیار آگاه و روشن ساخته شد و بادرک از علل بد بختی ها و نا هنجاری های که گریبان گیر جوانان و نوجوانان  میشوند، در راه محو و نابودی آنها قدم نهاد و به مبارزه آغاز نمود. درک بزرگ انسانی او از وضع رقت بار جامعه و مردم ، حادثه زمان ده سالگی او را بکلی تحت تاثیر قرار داد .

مینا به حیث یک موجود زنده طبعاً حادثه ای را که در زندگی اش اتفاق افتاده بود ، نمی توانست از یاد ببرد اما افقهای روشن و امیدوار کننده را در برابر دیدگانش می دید و خوشبینانه به آینده نظر می کرد و به آن امیدوار بود.

همان بود که ، در یکی از روزهای بهاری ، خوشبختی واقعی به سراغ مینا آمد و مانند شگوفه های رنگین ، سراپای او را پر از عطرخوشبختی ساخت .  یک جوان با احساس ، مهربان ، مؤدب و آگاه که مانند خود مینا از نارسایی های اجتماعی  بکلی واقف بود ، قلب پاک و بی آلایش خود راآگاهانه و دو دسته به مینا پیشکش نمود و مینا را به همسری خود پذیرفت.

 

مینا و شوهرش  حالا از خوشبخت ترین انسان های اند که در وضع کنونی اجتماعی ، نظیر آنها را کمتر می توان سراغ کرد...     

 

 

کابل ـ افغانستان

سال 1380