فوزیه یلدا 
 
 
 
شگوفه



آید ز ســــفر بهــار و نو روز خوشـــست

سبز و طرب خوشــی هر روز خوشسـت

بر دامــــن گـل شــگوفه افشـــان برســــد

دنــــیای طـــرب هوای پیـــروز خوشست



هنگامه

در ماه حمــل عطــر بهــاران بگشـاید

غچــی وقــناری وهـــزار نغمــه سـراید

آید گل نیــلو فــر ونســرین در این باغ

بانـــو ی بهار با شعـف و شور بیاید


باران


ای ســـبزه بهار بیـا که باران بـرســــد

در باغ شــــگوفه بـــزم یــاران برسد

روشــن بکنیــــم مشعـــله ســـوری را
 
تا نیــــت دل نیـــک به ارمان بـــرسد


نوروز

نو روز رسید شهــر خــــبر دار کنیم

پشــــتارهء گلــــهای بـــــهار بار کنیم

از خانه بیرون گردیم وبا سبزه شویم

با دوست و قریب و همه دیدار کنـــیم


بیا


امــــروز بهـــار خانه بـــیا تنها یـــم

تو بـزم خوشی بساز مــــن میا یـــــم

در مشعل پاکیــزهء فصـــل تو بـــهار

سر در حـرم شادی تــــو می ســـا یم

پرستو


می چرخی بهــار بنفشه درشاخهءگــل

بر گرد کمــر برقص مو طـــرهء مــل١

در صحـنه باغ پــرســتو با عشـــق بیا

خوش خانه بساز ز نوک معموره نول٢
 
 

به بهانه هشتم مارچ


بغاوت


بر خیــزم و بغاوت محروم جنس خویـــش

از خانه ها بیرون کنم و خود شو م به پیش

آری،زن آن اسیـــر ستمگر حریص ننـــگ

ویران کــنم به هم بزنـــم کهنـــه نام کیـــش

پیــــوســــته میکشــــد ستـــــم از دار ظالمان

تا مـــــرده اند به وحشت سنگــــــسار ظالمان

تاریـــخ تلـــخ گشـــته ســــیاه با عــــذاب تــــو

بنــــشانــــده پشــــت پـــردهءآزار ظـــالــــمان


در بـردگــــی هوای ســــتم میکـــــشد نفـــــس

در انــــزوای رنـــج و الـــم میکشـــــد نفـــس

در هر قدم به سنــگ خشــــونــــت زپا فــــــتد

بیــــداد را به سیـــــنه زغـــــم میکــــشد نفـس


هر کاخ ظــــلم تیــــره دلان کــــرده تا بــــنا

زن را به صدر کار هدف می بــرد چـــــرا؟

رفتــــــار و چـــادر و رخ نیــــم باز زن را

در ســـــر خط ملامــــت خود می کشد چرا؟


ظلمیـکه خانه خانه ز هر در صــدا کشـــــد

بیــداد فقـر و ذلـــت و جــور بجــــا کـــــشد

بیهــــوده در حصــار بســــوزد ز جاهــلان

بــــر دوش خـــود عــذاب جفا از دغاکـــشد


در کنج رنــــج خانه نشیــــند اسیــــر زن

در عـــــقده ها شکســـته سر و پاحقیر زن

دشنــام وزور گویــــی شکســــته غرور تو

در تنگـــنا به اشک تر از جان به سیر زن

در محبـس مغـــارهء تنـــــگ هوای شا ن

آلـــوده از سمــــوم کدورت صـــدای شان

با آنکـــــه تاب خورده الـم در قــــرون ما

آزاده سـر برآور،وبشــکــــن بهـــای شان


لبخند ندیده سیــنه تو داغ ســــوخته غــــم

افســــــرده کرده فقـــــر محبـــت وفای کم

تحقیـــر گشتـــــه طرد شده از نام زندگی

دشنـــام شنیـــــده مانده اسیرو اسیـــر هم

دارم سـوال که جســـــــم ظریف زنانه ات

هم کـــــودک و هم کار مشقت به شـانه ات

هم کام عیــــش میطـــلبــنداز تو هم هوس

فرمان نبــــردی نیست ترا،جا به خانه ات

 
 
 
مــگــــذار


مگذار روان سبـــز توتـــاراج غــــم شـــود

از درد و داغ چشم تو،از گریه نـــم شـــود


مگـــذار پا ی نـــا خـــرد آیــد به راه تــو

در بــرکه های گــریه هـوای تو ســم شـود

مگــذار شب،رسـای صـدای تــو بشـــکـــند

زنجیـر و میله دست ،صبور تو هـــم شـــود


مگــذار عد وی غصــه فشارد گلـــوی تـــو

درهر نبـــرد ســـبز صدایـــت حکـــم شـود

مگــــذار دانه های ،گریــــبا ن اشـــک تـــو

آواره گرد یک الـــم ،د ســـت غـــم شــــود


بگذا ر حریف شـب شـــوی وآشـــنای د ل

در شرق هر طلـوع ،تو اغیار کـــم شـــود

مگـذار پای د شـــنه به،گلــــزار جان تـــو
بر هستی تـو دست تــبر،تــیز د م شــــود


( یلدا ) بــــد ر، توپـــرده اوهــــام زند گی


آیـــــنه دار هستـــی ما جــام جــم شــــود

 
 
آرزو
 

به دل پـــیچم ورق هــــای کتاب آرزویت را
به اشــک دیـده بخشم من چو آب آرزویت را
فسـرده جان مـــن راتاب درد نارســــایی ها
کشم بـــردل ســزا بارعــذاب آرزویــــــت را
به قلــب نا صــبورم رشــته بندد تار ارمانت
به پرواز آورم شــوق عـــقاب آرزویــــت را
به قدر نقـطه نقطـه گـر هزاران باربـــنویسم
به دل پنـهان کـنم من بی حساب آرزویــت را
صــف مـژگــان کنم جای ترااز شوق دیدارت
عــــزیـــز دیــده خوانم من جواب آرزویت را
منـــم بشکســته موج دام توفــــان حـــوادث ها
که نــــتوانم خرید آن بخت ناب آرزویـــت را
به شبهای دل ( یلدا ) نفس دردو غم است آری
بســوزد ترســـم آه مـــن شـــباب آرزویــت را
 
 
فرزانه میمانی


دل افــــسون من سر گشته و دیوانه میمــانی
گل پـــرتو فشانم عارض اش پروانه میمانی


گریبان پاره کن آواره شو، در بیستون عشق

ســـپاری جان شــرین در جهان افسانه میمانی

‌مشو مغرور درکبر و مرو د ر،راه تنها یـــی

جد ا میمانی از هر همدلی بیگانه میمانــی

ز راه هر هوس مگذر که نیرنگ و دغا بینـی

مرو در دام رســوایی که بنــد دانه میــمانی

بیـــا رآ خانـــهء عشق و صفـــای کامگاری را

جــدا زین ره بمانی خانهء ویـــرانه میمانــی

تو غواص دل بحر سخن شو لعل معنی گیر

یقین کن شیوه پرداز هنر در دانــه میــمانـــی

در این دنیا بزن صیقل صفای فطرت خــود را

به نقش سینهء دوران دل فـــرزانـــه میمـــانی

نوا


زین حریم چشم رنج من تـــکان غـــم نکرد

زخم درد آگین بغضم را نفـس مرهـم نکرد

در دل شبها سرود ســر د من پیچیــــده غم

آه من را یک نفس بانک سحرهمـدم نکــرد

خلــوت رندان دریدم چاک بــی باک تـر از آن

چار سو فریاد و جارم آتـــش دل کـــم نــکرد

کوچه و شهر و بیابان هم شنید سوز مـــرا

خسته خاطرشیونم را سمع این عالم نـکرد


را ه بـــردم کــوی نی این غـم نوایم بشنود

راز رابند گلــو بست از فغـــانم دم نـــکرد

راهیـــان کــوچه بــگذشت وشنـیده از درم

ناطــقان گویای عـدل از شاهد دردم نــکرد

 


نگاه زندگی

روشن بتاب چراغ شبــم از برای دل
نور صداقــت از تو بریـــزد بپای دل

ره، ســوی هم د لی و بهــاری ببر مرا
دنیا ی، شا د مانه شــــود آشــــنای دل


تا کهکـشان ســـتا ره بر یز آســمان من
زنجـیر شب گسیخته شود از ورای دل
 
بر من فروز عالــم خورشــید زندگــی

یابم شمیم با طرب وخــوش هــوای دل

ازتار درد تنـــــگ دلـــم ناله ســاز کن
تـا نای شـــیونم بـــبــرد،درد های د ل
ای شاهد غمیــــن نفس از لبــــم بگــــو

لبـــریز جام شــور تو گــردد دوای دل

یلدا ) بســوی هـــمد لی و راه زندگی )

گامـــی بـــزن که،غـــم بـزداید  سوای دل

 

اندوه



به باغ خــاطــر ه ها میــکشد خیــال تــرا

ز هــر گــذر به نـــگاه ســــراغ مینـــگـــرم

بــه شـــوق دیـدن تـو دور هــا و هر چمــنی

که رفــته ای به رهـــی دل بـه داغ مینـــگرم
* * *
د مــیـده ای به ســـرودم به ریــشـه های تــنم

رسـیده ای چو بهـار و ســرور دیـــدهء مـــن
شـــگفــتـه گشــتی گـــــذر گاه داغــدار دلـــم

تـــنیده ای به نوا های شــب رسیــــدهءمــــن
* * *
خـــزان رسیده به گلبــاغ رنــگ پیراهنــم

گلوی این دلم از اشک و آه ناله بــــسوخـــت

ز برگ ســــرد نفس شاخه شاخه آه تو شــــد

سکوت بیتو به شـــبرنگ ماه ناله بـــسوخت
* * *
صــدای ســـبز تــــو آوای روز شـادی مــــن

ببــر تو زیـن دل مـن زخـم هـای داغ مــــــرا

بـــبر تو اندوه شـــب های درد و غصــهءمــن

بگـــــیر تو از دل شــب گریهء ســراغ مــــرا
* * *
در یــــن کویــــر نفــــس بـی بـهار میــمیــرم

به دام گرفته الم مــــن اســـیـر میســوزم

به باغـــبان دل ســـنگ این زمــانه بگــــوی

شرا ر نالهء غم من چـــه دیــر میسـوزم

 

بیلمه دینگ



آوازم ایشــت مه د ـینــگ ارما نیــم نی بلمه دیــــنگ


شــــرارم نی کــــــورمه دیــــنگ ز بانم نی بلمه دینگ


عـــدالت نی یــوله مـی عـــداوت با شــله د ینــگ ســین


صـــدا قــــت نی بــــهاســـین جــهانم نی بلـــمه دیــــنگ


توغری سوز نی قیلمه دینگ ایش یولی نی بیلمه دینگ


زمان کیــتی قولیـــنگد ن زما نــم نی بـــیلــــمه د یــنگ


کوز یا شــــیم دریا بولدی غـــصـه میــــنگه یار بولــدی


قا نلــیغ کــوزوم دردی نی گـــریا نـــم نی بـیلــــمه دینگ


قــراریــــم نی تاپمـــــه دیـــم بخـــتم گا ایــتا لمــه دیـــم


ســوزم نی صـــدا سینی نالا نــیم نی بیـــلــمه دیــنـــگ


بیر قول د ن صـــدا چیقـــــمس بد ل دن بــها چیــقــمس


آسا نیـــنگ قیـــین بــولــدی امکا نیــــم نی بیمه یـــنگ


آلــــغه بارمــ‌ی اییــقلدینگ حیــر ا ن یولده قا لدر دینـــگ


اوزگــــیل( یلدا ) ســوزیـنگ نی درمانم نی بیـــلمه دینگ


ترجمه دری

ندانستی


صـــــــــــــدای من و فغــــــــــان من را نشنـــــــیدی!


شــــــــرارم را ندیــــــــــدی، زبانم را ندانســــــتی!


راه عدالت را نگرفتـــــــی، عــــــــــداوت را آغاز کردی


بهــــــــــــــای صـــــداقت و جهــــانم را ندانستـــــی


پیشقدم در کار نشدی و راه درست را هم ندانستی


زمان از دســــــت رفت،ارزش زمان را ندانســــــــتی


دنیای آرامش را نیافتـــــــم، به پیروزی و اقبال نرسیدم.


ـ و صــــــــــــــدای ناله و ســـــوزم را نـــــــــدانستـــی


از یک دست صدا بلند نمی شود و چیز بدل بها ندارد


نتوانستی قدم به پیش بگذاری و به آینده نا معلوم و حیرانی گذاشتی


یلدا)،رشته سخن را بگسل درمان دردت را ندانستند)
 

******************************
سالک راه



می ربودم عشــــق تو گر باورم میــداشتـــم

می شـــدم ســـر شار توگـر در برم میداشتم

آه ســـرد بیتــــویی را می زدودم از نفـــس

شعله ور تر می گداختـــم اخگرم میـــداشتــم

عالــــم دل را به تسخــــیر کرم مــــی تاختم

تاج عصـــیان زعشقـــت را سرم میـــداشتم

رویـــه میکـــردم به پیــــوند محبــــت نام تو

از وفا و همــد لی ها،استـــرم میــــداشـــــتم

در قد مــگاه تو گل میکاشــتم من از گـــلاب

سبـــزه می رســـتم ز تو، باغ ارم میـداشــتم

بال را بر شــــوق تــو پرواز میـــدادم زبـــند

تـــا ازیـــن دامـکـاه راه دیــگـــرم میـداشتــم

بــزم را با عاشــــقان بـر پا میکردم چو عـید

سالـک راه تو میگـــشتم حــــر م میـــــداشتـم

تار شب رامیگسستم زین شب یلدای خـــویش

باتـــو بــــودن میســـرودم دل برم مــیداشتـــم
 

***************************************************************

 

اولکه توپراغی
 
 غمیــــم دشـــتیده ایـــزلب ناز گلســـتا نم د ن ایـــــرلــــد یم 
ا لـــــم د ریـــاســـی ا یچـــره در و مرجانم د ن ایــــرلـــد یم
یــــورک د ن نـــاله چیــقمـــیدی ســوزم فــریا دی ا یــتــشده
نفــــس یولـــی توگلــــگن د ور نیـــســــتا نم د ن ایــــرلــــدیم
صــبر د ن باغـــله د یــــم زنجـــیر ایاغ بنـــدی بلــن د ل نی
مگــــر هجـــران کویــــیدا طــا قـت جانـــم د ن ا یــــرلــد یم
کوزوم نی روشـنی ایرد ی ســــنی مـــهر د رخشــــا نـــیگ
قـــرا شامیـــم ده سیـــن سیـــز مهر تابا نم د ن ا یــــرلــــد یم
سنــی ا لفت نــشان یـــنگ بیــــرله بــولـــگن آشـــنا ســـوزم
گــــل آچلـــگن مـــراد م بــاغ و بوستــــا نـم د ن ایـرلـــد یـم
کوزم  د شــت خیا لنـــگ یاد یـــده هــر یا نــده تــیلـــموردی
دیار تاپمــــی میــــن افســــوس یــولـده اســـتانم د ن ایـرد یم
بــها لیــک دور مقــــدس پا ک توپــراغینــــگ وطن مینــگه
کوزوم نی یاغــــد و ســی اول نور تـــابا نم د ن ایــــرلد یـم
قچان ( یـــلدا ) حضور مهـر پا ک یــنـگ گآ قـد م قویـــسـم
ادشگـــن من غریــــب یول مهـــــر یارا نـــم د ن ایـرلـــد یـم
* *
ترجمه سروده از بکی به زبان دری وفارسی  
خاک وطن
 
به دشت غمهایم سر گردانم از گلستان نازم جدا گشتم
درون دریای الم از در و مــــــرجــــانم جـــدا گشـــتم
فـــــریاد من این گره خورده صــــــدااز 
 گلو گاه من اســــــت ازنیســـــــتانم
 جدا گشتم
با زنجیر صبــــــر پای دلــــم را بســـته ام
مگر در کوی هجران طاقت  خود رااز دست
 داده ام
مهر و محبت درخشان تو روشنی چشمان من بود
بیتو در شام سیاه از دیدن تو محروم گشتم
این صــدای مــــن با الفــــــت تو آشـــــنا است  
اما دریغ از بوستان  باغ مرادم جدا گشتم
به دشت خــــیالت  به دیده التماس
 مینگرم
دیاری جز تو نیافتم اما افسوس از تـــــو جدا
 استم
ای وطن بــــهای خاک تو بر من مقدس است
تو بودی روشنی بخش دنیای من ار  تو محرومم 
 یلدا) چه زمانی خواهد رسید به حضور مهر پاک )
وطن قدم گذارم چونکه در راه غربت سر گردان ازمهر یاران جدا گشتم

***********************************************************************************


           
     راه زیستن
 
بی گناهان زیرپـــای ظلمتیان شـــد تـــباه
بی صدا درزجرتاریک میکشند روزسیاه
تشنگان معرفت خواروزبون اند و حزین
زاهد ظاهرنگرباطن پراز ننـــگ و گــناه
                                                                                                                            
                        هریکی از قدرت از زور مینازند به خویش
سبحه و دستار زیب انجمن سازند به خویش                   
در جهالت بگذرد خـوار و غـــریب ملتــــم
متفق بر ماجرا همراه و همرازند به خــــویش

 گر نباشد دانش و فرهنگ آبـــادی کجــاست
 جهل و گمنامی بسر بردن نکو یادی کجاست
 کهنه اندیشیدن تو جـز ره بیــــراهــــه نیست
 دست ظالم گربلند است ره زآزادی کجـــاست
 
ظلمت و آوردن فقرو جهالت کارکیست
زن دربیدانشی افسون شود اظهارکیست
آشنای هرچه ظلم است درگریبان وطــن
شیوه درفقرومذ لت زیستن افکار کیست
 
  کان تاراج برده بر خود کیسه زر ساختند
  خون ناحق ریخته ضم قهرمان ،گرساختند
  آفتابی بنگـــرو با دســت  پـنهـــانش  مـکن
  هر چه راه جهل بود با هم یــک درساختـند
 
  خومگیر با کارجهـل وذ لت و دام آورد
  در امید نیک زیستن رنـگ ابــهام آورد
 یک قدم دور از مظالم پیشه باید راه زد
 بیدریغ  با دیو همره  بـــــودن آلام آورد
 
 جای دارد هرچه باید دروطن ایثار کرد
شیوه آزادگی در شأن خود بیدار کرد
راه بهتر زیستن باید  بیامـوزیـم مـگــــر
 متحد بود و به میهن یک برابر کار کرد
 

 

**************************************************

مخمس بر غزل زیبای از سیمین بهبانی

گل انتظار



ببــــراین پیـــــام ما را بگـــــو آن نگــــار ما را

زچـــه رو نـــهان نمــــودی غـــــم آشکار ما را

به خزان غــــم نــــشانــــدی دل بیقــــرار ما را

ز چه جـــوهــــر آفریــــدی دل داغــــدار ما را

که هزار لاله پوشد پـــس از ین مــــزار ما را

* *

بعـــد یک نگاه گرمت بعد یک جدایــــی دردی

تو چرا نپرسی از من خموش و سکوت وسردی

خـــبرم نگـــیری از مهــر ز جفا رسیـــده گردی

تن من چرا بسوزی که خود این گــناه کـــردی

تــــو که بوســه گاه کــردی لب پر شــرار ما را

* *

نه دمیدی چون نسیمی سوی این حد یــــقه دیگر

نه نظر نمــودی بر من غم جان من فـــــزون تر

زجفای تو جهـــانم شـــــرر اســـت شرارو اخــــگر

چه کنم جز اینکه گویم : بنگر به لطــــف بنــــگر

د ل گــــرمســـــــوز ما را رخ شرمســــار ما را

* *

زکفــم تــــوان گرفتــــی ز بــــرم قـــــــراردوری

گــــل انتــــظار نشـــــا نـــــدی ز بر کــــنار دوری

زجــــفای خود کشـــیدی تــــن مــــن به دار دوری

زسرشک نم فـــشا ندی به بنفــــــــــشه زار دوری

که ز بــــــوته ها بچـــــــــینی گل ا نتــــــظار ما را

* *

نه تــــرانه وصدایــی ز د لــــم فســــــانه گــــوید

نه ســــــــرود شــــا د ما نـــی نه گـــل وفا که بوید

نه زشام تار( یلدا ) سحــــــری که را ه جـــویـــد

نه زکــوی جان (سیمین) نه گلی نه سبزه روید

دل رنـــگ بو پســـند ت چه کــــند بــــهار ما را


فوزیه یلدا